ประวัติวันวาเลนไทน์ เริ่มต้นย้อนไปไกลกว่าที่หลายคนคิด ทุกวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ผู้คนทั่วโลกเฉลิมฉลอง วันวาเลนไทน์ (Valentine’s Day) ด้วยดอกไม้ การ์ด และของขวัญเพื่อสื่อความรัก แต่เบื้องหลังเทศกาลโรแมนติกนี้คือเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่ผสมผสานศาสนา ตำนาน และพิธีกรรมโบราณ
วันวาเลนไทน์ในปัจจุบันคือผลลัพธ์ของการพัฒนาทางวัฒนธรรมหลายศตวรรษ จากพิธีกรรมโรมันสู่ธรรมเนียมการบอกรักในยุโรปยุคกลาง
นักบุญวาเลนไทน์ ต้นกำเนิดชื่อวันวาเลนไทน์
ต้นกำเนิดชื่อของ วันวาเลนไทน์ มาจาก นักบุญวาเลนไทน์ (Saint Valentine) นักบุญในคริสต์ศตวรรษที่ 3 ซึ่งเรื่องราวยังเต็มไปด้วยความลึกลับ คริสตจักรคาทอลิกรับรองว่ามีนักบุญอย่างน้อย 3 คนที่ใช้ชื่อนี้
ตำนานที่แพร่หลายเล่าว่า วาเลนไทน์เป็นนักบวชในสมัยจักรพรรดิ คลอดิอุสที่ 2 โกทิคุส (Claudius II Gothicus) ผู้สั่งห้ามชายหนุ่มแต่งงาน วาเลนไทน์ลักลอบทำพิธีสมรสให้คู่รักและถูกประหารชีวิต เรื่องเล่าหนึ่งกล่าวว่าเขาส่งจดหมายลงท้ายว่า “From your Valentine” ซึ่งกลายเป็นวลีคลาสสิกของการบอกรัก
เรื่องราวเหล่านี้ทำให้นักบุญวาเลนไทน์กลายเป็นสัญลักษณ์ของความรักและความเสียสละในยุคกลาง
ลูเพอร์คาเลีย พิธีกรรมโรมันที่มาก่อนวันวาเลนไทน์
ก่อนเกิด วันวาเลนไทน์ ชาวโรมันมีเทศกาลชื่อ ลูเพอร์คาเลีย (Lupercalia) จัดขึ้นกลางเดือนกุมภาพันธ์เพื่อเฉลิมฉลองความอุดมสมบูรณ์ เทศกาลนี้ดำรงอยู่กว่าพันปี ก่อนถูกยกเลิกในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 5 เมื่อพระสันตะปาปา เกลาซิอุสที่ 1 (Pope Gelasius I) ประกาศให้วันที่ 14 กุมภาพันธ์เป็นวันนักบุญวาเลนไทน์
แม้นักประวัติศาสตร์ยังถกเถียงความเชื่อมโยงโดยตรง แต่ทั้งสองเทศกาลต่างผูกพันกับแนวคิดเรื่องความรักและความอุดมสมบูรณ์
จากเทศกาลศาสนาสู่วันแห่งความโรแมนติก
ในยุคกลาง ผู้คนในอังกฤษและฝรั่งเศสเชื่อว่ากลางเดือนกุมภาพันธ์เป็นช่วงที่นกเริ่มจับคู่ กวีอังกฤษ เจฟฟรีย์ ชอเซอร์ (Geoffrey Chaucer) เป็นผู้บันทึกวันวาเลนไทน์ว่าเป็นวันแห่งความรักในศตวรรษที่ 14
หนึ่งในข้อความวาเลนไทน์ที่เก่าแก่ที่สุดคือบทกวีของ ชาร์ลส์ ดยุกแห่งออร์เลอ็อง (Charles, Duke of Orleans) ปี 1415 ต่อมาในศตวรรษที่ 19 เอสเธอร์ เอ. โฮว์แลนด์ (Esther A. Howland) เริ่มผลิตการ์ดวาเลนไทน์เชิงพาณิชย์ในสหรัฐ ทำให้การส่งการ์ดกลายเป็นธรรมเนียมแพร่หลาย
ปัจจุบันบริษัท ฮอลล์มาร์ก (Hallmark) ระบุว่ามีการส่งการ์ดวาเลนไทน์มากกว่า 145 ล้านใบต่อปี ทำให้วันวาเลนไทน์เป็นเทศกาลส่งการ์ดใหญ่เป็นอันดับสองรองจากคริสต์มาส
คิวปิด สัญลักษณ์สำคัญของวันวาเลนไทน์
อีกหนึ่งสัญลักษณ์ของ วันวาเลนไทน์ คือ คิวปิด (Cupid) เทพแห่งความรักที่มีรากมาจากเทพอีรอสในตำนานกรีก ภาพเด็กน้อยมีปีกยิงลูกศรกลายเป็นสัญลักษณ์สากลของแรงดึงดูดและความโรแมนติก
วันวาเลนไทน์ในโลกปัจจุบัน
ปัจจุบัน ประวัติวันวาเลนไทน์ สะท้อนการเดินทางของวัฒนธรรมจากพิธีกรรมโบราณสู่เทศกาลร่วมสมัย วันวาเลนไทน์เฉลิมฉลองในหลายประเทศทั่วโลก และยังคงเป็นวันที่ผู้คนใช้แสดงความรักผ่านคำพูด ของขวัญ และการกระทำ
จากเรื่องเล่าของนักบุญสู่ธรรมเนียมการ์ดและสัญลักษณ์โรแมนติก วันวาเลนไทน์กลายเป็นภาษาสากลของความรักที่เชื่อมโยงผู้คนข้ามกาลเวลา
